VAKA ÇALIŞMASI
Vaka Çalışması - Kansas’ta kuyu açımı için doğru yerin seçilmesi
Kansas’ta kuyu sondaj sahalarının belirlenmesi
Curtis Weninger, Wichita civarında yeraltında neler olduğunu çok iyi bilir. Babası Don, 1970’lerin başında aile şirketini kurmuş ve bölgenin dört bir yanında evsel ve sulama kuyuları açmaya başlamıştı. Curtis şu anda East Wichita Well & Pump Service şirketini yönetiyor ve Sedgwick İlçesi genelinde konut, ticari, sulama, hayvancılık ve jeotermal projelerde faaliyet gösteriyor.
Arka plan
Curtis’in kuyu açma faaliyetlerinde bulunduğu yaklaşık 30 yıl boyunca, temel zorluk hiç değişmedi: matkap ucu toprağa girmeden önce doğru konumu seçmek. Bu konuda hata yapılırsa, müşteri performansı düşük bir kuyuya ya da daha da kötüsü, kuru bir kuyuya sahip olur. Curtis’in bu zorluğa getirdiği çözüm, TEMcompany’nin tTEM çekili jeofizik tarayıcısına yatırım yaparak yeraltı elektromanyetik araştırma yeteneğini doğrudan iş akışına dahil etmek oldu.
Sistemi çalışır hale getirmek ve Curtis’i bu teknolojiye alıştırmak amacıyla, TEMcompany’den Søren Bjørn, Kansas eyaletinin Maize kentinde üç günlük, sistemli bir yerinde tTEM eğitim programı düzenledi.
Eğitim programı
Birinci gün: yöntem, ekipman ve ilk ölçümler
Eğitim, geçici elektromanyetik yöntemine (tTEM) ilişkin bir girişle başladı; bu girişte, tTEM’in kontrollü bir elektromanyetik darbeyi toprağa nasıl ilettiği ve yeraltı direncini haritalamak için zayıflayan yanıtı nasıl ölçtüğü açıklandı. Temel fizik bilgisine sahip olmak, sadece sistemi çalıştırmak için değil, saha verilerini yorumlamak için de önemlidir.
Bundan sonra eğitim donanım konusuna geçti. tTEM monte edildi ve 12V/100Ah verici aküsüne bağlandı; tüm bileşenler kontrol edildi ve birbirine bağlandı. Saha çalışmasına başlamadan önce yapılan ön planlama kapsamında, TEManalyze yazılımı kullanılarak beklenen yeraltı tepkisi modellenmiş ve araştırma alanının jeolojisine uygun hat aralıkları ile yerleşim düzeni tasarlanmıştır.
Öğleden sonra saha çalışması yapıldı. Curtis’in ekibi sistemi kurdu, ilk ölçümleri gerçekleştirdi ve tTEM kontrolör uygulamasını kullanarak veri kalitesini gerçek zamanlı olarak izledi. Gün, toplanan verilerin TEM Data Manager aracılığıyla indirilmesiyle sona erdi; bu işlem, verilerin toplanmasından dosyaya aktarılmasına kadar tüm iş akışını kapsıyordu.
İkinci gün: veri işleme ve ters çevirme
İkinci günde, veri işleme amacıyla TEMimage yazılımı tanıtıldı. Operasyonel güveni artırmak amacıyla tekrarlanan bir saha çalışmasının ardından ekip, verileri TEMimage’a aktardı ve her bir araştırma hattı boyunca direnc kesitleri oluşturmak üzere istifleme, filtreleme ve yanal kısıtlamalı ters çevirme yöntemlerini kullanarak verileri işledi.
Ekip, elde edilen verileri yorumlayarak su içeren oluşumlarla ilişkili iletken bölgeleri, kaya veya kuru malzemeyi gösteren dirençli katmanları ve yeraltı jeolojisindeki yanal değişiklikleri belirlemeye odaklandı. Günün sonunda, kendi saha verilerinden eksiksiz bir dirençlilik modelleri seti oluşturmuşlardı.
Üçüncü gün: Gözden Geçirme ve Çıktılar
Son gün, baştan sona tüm iş akışını bir kez daha ele alındı: montaj, ölçüm, işleme ve ters çevirme; soruların yanıtlanması ve tekniğin iyileştirilmesi. Odak noktası, müşteriye sunulacak çıktıları hazırlamaktı: işlenmiş modelleri Google Earth Pro’da üst üste bindirmek üzere KMZ dosyaları olarak dışa aktarmak ve direnc verilerini doğrudan araştırma sahasının coğrafi bağlamına yerleştirmek.
Deneme anketi
27 Mayıs’ta Curtis’in ekibi, Maize’deki eğitim sahasında 16 hat ve 5,7 kilometreyi kapsayan bir araştırma gerçekleştirdi ve yaklaşık bir saat içinde 5.000’den fazla ayrı sondaj verisi elde etti. Veriler TEMimage yazılımında işlendi ve elde edilen direnc kesitleri, Google Earth Pro’da incelenmek üzere KMZ dosyaları olarak dışa aktarıldı.
Modeller, saha genelinde yeraltında belirgin bir tabakalaşma olduğunu göstermektedir: yüzeye yakın kısımda sığ bir dirençli birim bulunmakta ve bu birim, derinlikte giderek daha iletken bir malzemeye dönüşmektedir; bu durum, doymuş tortul oluşumlarla tutarlıdır. Ölçüm hatları boyunca yanal değişimler net bir şekilde ortaya konmuştur; bu sayede arazide jeolojinin nerede değiştiği tespit edilebilmekte ve bu tür bilgiler, bir kuyunun nereye açılması ve nereye açılmaması gerektiği konusunda doğrudan yol gösterici olmaktadır.
Etkisi
Curtis için tTEM, sondaj kulesi şantiyeye ulaşmadan önce sondaj sürecine değerli bir adım eklemektedir. Sondaj sahasını seçerken yalnızca yerel bilgiye ve yakındaki kuyu kayıtlarına güvenmek yerine, sondaj öncesi araştırma sayesinde arazinin tamamında yeraltı yapısı haritalanabilir, en umut verici hedefler belirlenebilir ve uydu görüntülerinin üzerine yerleştirilmiş, coğrafi referanslı görsel direnç modelleri oluşturulabilir; bu modeller doğrudan müşteriyle paylaşılabilir.
Jeolojik koşulların çeşitlilik gösterdiği ve kayalık arazilerde sondaj yapmanın gerçek maliyetler doğurduğu Sedgwick İlçesinde, bir konuma karar vermeden önce o alanın altında ne olduğunu bilmek, açık ve pratik bir değer taşır. Daha iyi hedeflenmiş kuyular, daha az sorun, sondaj süresinin daha verimli kullanımı ve zeminin ne tür sonuçlar verebileceği konusunda müşterilerle daha net görüşmeler anlamına gelir.
Keşfet. Algıla. Bul.
tTEM, doğru ve güvenilir veriler sağlar, çeşitli ölçüm gereksinimlerine ve saha koşullarına kolayca uyum sağlar ve onlardan binlerce hektara kadar olan alanların ölçümünü mümkün kılar.
